سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری
بدون نظر

در این سری مقالات که قصد داریم حجم گسترده ای از مطالب کاربردی را در حیطه در رابطه با آموزش عملی ساختمان سازی به شما معرفی کنیم، تلاش میکنیم تا با یک دسته بندی منطقی و با زبانی ساده و جذاب شما را به این مبحث علاقه مند کرده، همچنین مروری کلی بر مراحل پیش روی یک پیمانکار در امر ساختمان سازی داشته باشیم.

پس از شناخت اسکلت ساختمان که قصد بنای آن راداریم، در مرحله بعدمی بایست نقشه‌های موردنیاز برای ساخت را توسط متخصصین مربوطه آماده‌سازیم. اهمیت این نقشه‌ها در اجرای اصولی ساختمان و به دست دادن خروجی باکیفیت و قابل‌قبول می‌باشد، لذا اکیداً توصیه می‌شود حتی در پروژه‌های کوچک هم نقشه‌های اجرایی موردنیاز تهیه شود.

 

۱- نقشه اجرایی:

برای اجرای اصولی ساختمان نیازمند مجموعه‌ای از نقشه‌های تخصصی درزمینه‌های مختلف مرتبط با ساختمان می‌باشیم. مجموعه این نقشه‌ها درزمینه‌های پلان‌های موقعیت، پی‌سازی، تیرریزی، شیب بندی کف و نمای ساختمان می‌تواند ارائه شود که دراین‌بین نقشه‌های پی‌سازی و تیرریزی بسیار بااهمیت می‌باشند. استفاده از این نقشه‌ها در مرحله نازک‌کاری نیز موجب افزایش دقت و کیفیت کار پیمانکار می‌گردد.

 

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

نقشه تیر‌ریزی و شیب خرپا


۲- نقشه معماری:

پس از مرحله سفت‌کاری و اجرای زیربنای ساختمان نیازمند نقشه‌ای می‌باشیم که معماری داخلی ساختمان را به‌دقت مشخص کرده باشد. این نقشه می‌تواند شامل پلان ساختمان و سقف آن نیز باشد. اصولاً پلان معماری یک ساختمان زیربنای طراحی و مدل‌سازی سه‌بعدی فضای داخل ساختمان می‌باشد. لذا در کنار نقشه معماری که ابعاد دقیق هر بخش از واحدهای ساختمان را مشخص می‌کند، نیاز داریم تا طراحی سه‌بعدی نیز انجام شود تا با بالاترین کیفیت و با دانسته قبلی بتوانیم آنچه را که می‌خواهیم در ساختمان اجرا کنیم. البته مدل‌سازی سه‌بعدی محدود به داخل ساختمان نیست و برای ساخت نمای ساختمان نیز نیازمند مدل‌سازی سه‌بعدی می‌باشیم.

 

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

نمونه نقشه معماری


۳- نقشه‌های تأسیسات:

برای اجرای زیربنای تأسیسات موردنیاز یک ساختمان اعم از پروژه کوچک و بزرگ نیازمند طراحی نقشه‌های تأسیسات می‌باشیم. این نقشه‌ها در جهت مشخص کردن کلیات و جزئیات آب‌رسانی، فاضلاب، تهویه، دستگاه‌های گرم‌کننده و سردکننده و سیم‌کشی برق طراحی می‌شوند. اکیداً توصیه می‌شود که در پروژه‌های کوچک نیز نقشه‌های تأسیسات تهیه شود زیرا در مواقع بحرانی مانند خرابی‌ها و یا وقوع رویدادهای طبیعی ناگوار مثل زلزله، دسترسی به چنین نقشه‌هایی می‌تواند به سهولت تعمیر و رفع مشکل به‌شدت کمک کند. البته در پروژه‌های بزرگ از اجرای کانال رایزر در تأسیسات بهره می‌برند که البته در پروژه‌های کوچک به آن نیازی نیست.

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

نمونه نقشه تاسیسات مربوط به برق‌کشی و لوله‌کشی آب

 

تسطیح زمین و پیاده کردن نقشه

پس از طراحی نقشه و آماده‌سازی کلیه موارد برای شروع ساختمان‌سازی می‌بایست زمین موردنظر برای ساخت بنا را کاملاً تسطیح نمود. به این معنا که کلیه خلل و فرج و پوشش گیاهی و … را در زمین از بین برد و زمین را کاملاً مسطح و آماده پرداخت برای پی‌ریزی کرد. پس از تسطیح زمین می‌بایست خاک زمین کوبیده شود تا از نشست پی و ساختمان بر روی آن جلوگیری کرد. می‌توان این کار را با خیس کردن خاک در عین کوبیدن آن با غلتک انجام داد.

 

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری


پس از تسطیح زمین می‌بایست نقشه اجرایی ساختمان که آکس پی‌ریزی در آن مشخص‌شده است را در زمین پیاده‌سازی کرد. لذا باید از روش‌های مطمئن برای این کار بهره برد. بسته به آنکه پروژه اجرایی کوچک یا بزرگ باشد روش‌های مختلفی پیشنهاد می‌شود. در پروژه‌های بزرگ از دوربین نقشه‌برداری استفاده می‌شود به صورتی که یک نقطه معلوم در نقشه را بر روی زمین میخ‌کوبی کرده و راستای منطبق بر نقشه را با استفاده از ژالون بر روی زمین علامت‌گذاری می‌کنیم. سپس این راستا را در دوربین نقشه‌برداری به‌عنوان راستای صفر در نظر گرفته و به میزان ۹۰ درجه از آن دوربین را چرخانده و راستای قائم را به دست می‌آوریم. به همین صورت می‌توانیم کل نقشه را به‌صورت دقیق در زمین پیاده‌سازی کنیم.

 

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری


روش دیگر که در زمین‌های کوچک و پروژه‌های مسکونی با زیربنای کم مورداستفاده قرار می‌گیرد مبتنی بر استفاده از طناب، متر و میخ است. در این روش مجدداً یک نقطه و راستا را که با نقشه منطبق است در زمین پیاده کرده و با استفاده از متر و قضیه فیثاغورث راستای عمود بر این راستا را می‌یابیم. لذا با استفاده از این روش می‌توان جزئیات نقشه آکس بندی را بر روی زمین پیاده‌سازی کرد. قابل‌توجه است که برای تسطیح زمین حتماً می‌بایست از شلنگ تراز استفاده شود و زمین به‌صورت کاملاً تراز تبدیل شود. برای کنترل اجزای مختلف ساختمان که اتفاقاً در نقشه‌های اجرایی صراحتاً مشخص‌شده است می‌بایست یک جزء ساختمان را با یک ارتفاع مشخص تعیین کرد که به آن رپر می‌گوییم و به‌صورت مداوم ارتفاع کلیه اجزای ساختمان را نسبت به آن سنجید.


گودبرداری محل زیرزمین

در پروژه‌های ساختمانی که ورودی‌های شمالی و جنوبی اختلاف ارتفاع محسوسی دارند می‌بایست پی‌ریزی را بعد از گودبرداری و پی‌کنی انجام داد. یعنی می‌بایست زمین را به میزان حداقل یک طبقه (که در پروژه‌های تجاری بیش از یک طبقه می‌باشد) که حدوداً ۳ متر می‌شود گودبرداری کرد و پس از عملیات گودبرداری برای جلوگیری از نشست خاک باید آن را آب‌پاشی کرده و با غلتک خاک را کوبید. درصورتی‌که زمین موردنظر مجاور به ساختمان دیگری باشد می‌بایست عملیات گودبرداری تحت نظر مهندس ناظر و با در نظر گرفتن ضوابط ایمن‌سازی گودبرداری انجام شود. معمولاً در چنین مواردی حتماً باید سازه نگهبان اجراشده که پایه‌های آن کاملاً محکم باشند. برای پروژه‌های بزرگ‌تر می‌بایست کلیه دیوارهای مجاور به مناطق قابل ریزش شمع کوبی شود و در مواردی که مجاور به ساختمان‌های دیگر است می‌بایست کلیه دیوارهای مشترک به سازه نگهبان مجهز شود. عملیات گودبرداری می‌تواند عملیات بسیار پیچیده‌ای باشد که بسته به نوع پروژه میزان پیچیدگی آن متغیر خواهد بود.

 

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

نمونه سازه نگهبان سنتی


به‌صورت کلی گودبرداری به دو صورت دستی و مکانیکی انجام می‌شود. در پروژه‌های کوچک پی‌کنی به‌صورت دستی صورت می‌گیرد. در این موارد باید توجه داشت که حداکثر ارتفاعی که در آن با بیل دستی می‌توان خاک را تخلیه نمود ۲ متر است، لذا پی‌کنی در این مورد باید به‌صورت پله‌ای انجام شود. در گودبرداری مکانیکی یک سطح شیب‌دار ایجاد می‌کنند تا مسیر دسترسی ماشین‌های سنگین به داخل گود مهیا شود، و پس از گودبرداری این مسیر شیب‌دار نیز به‌صورت دستی گودبرداری می‌شود. با توجه به میزان سست بودن زمین میزان شیب دیواره‌های محل گودبرداری متغیر خواهد بود. به صورتی که در زمین‌های سفت شیب بسیار زیاد در زمین‌های مقاوم شیب متوسط و در زمین‌های سست شیب ملایم باید اجرا شود. درصورتی‌که زمین مجاور به ساختمان‌های همسایه باشد برای جایگزین کردن دیواره‌های شیب‌دار از شمع کوبی دیواره‌ها با شیب ۳۰ الی ۴۵ درجه استفاده می‌کنند.

 

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

شمع‌کوبی دیواره شیبدار

 

گودبرداری محل پی‌ها و فونداسیون‌ها (پی‌کنی)

پی‌کنی با توجه به موقعیت زمین، میزان پی‌کنی و زیربنا به روش‌های دستی و ماشینی صورت می‌گیرد. به‌صورت کلی پی‌کنی با توجه به این سه عامل صورت می‌گیرد:

۱- ارتفاع پی  به علاوه ۱۰ سانتیمتر برای بتن مگر زیر پی

۲- تا زمانی که به زمین مقاوم برسیم

۳- با توجه به عمق یخبندان منطقه که در مناطق گرمسیر برابر ۵۰ سانتیمتر و در مناطق سردسیر برابر ۸۰ سانتیمتر زیر سطح زمین است

 

 مسئله مهم دیگر در پی‌کنی مقاومت مجاز خاک می‌باشد. برای طراحی ایمن پی و سازه ساختمان می‌بایست مقاومت خاک قابل تائید باشد. معمولاً در پروژه‌های ساختمانی از داده‌های آزمایشات ژئوتکنیک در زمین سایت پروژه برای طراحی بار سازه استفاده می‌کنند. خاک با توجه به جنس آن میزان مشخصی از بار قائم را می‌تواند تحمل کند و به حد روانی می‌رسد. با توجه به جنس زمین این میزان متفاوت است:

نوع خاکمقاومت مجاز بر مبنای کیلوگرم بر سانتیمتر مربع
خاک رس نرم         
۱/۵
ماسه نرم و غیرمتراکم              
۲
شن غیر متراکم و ماسه متراکم         ۴
مخلوط شن و ماسه متراکم
 ۶
شن یا ماسه سیمانه شده
۱۰
سنگ‌های رسوبی
۱۵
سنگ‌های ورقه‌ای
۴۰
سنگ‌های دگرگونی یکپارچه مانند گرانیت و دیوریت           
۱۰۰

بر اساس مقادیر ذکرشده فوق می‌توان زمین‌ها را به دسته‌های کلی زیر تقسیم‌بندی کرد که ضوابط اجرای ساختمان برای هرکدام متفاوت است:

۱- زمین‌های سنگی: در دامنه کوه‌ها موجود است و حد مجاز ۱۵ تا ۱۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع را تحمل می‌کند.

۲- زمین‌های دج: ترکیبی از ۷۰ درصد شن و ۳۰ درصد خاک رس می‌باشد که مقاومتی در محدوده ۴ تا ۶ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع دارد.

۳- زمین‌های سفت و کلنگی: شامل شن و ماسه و خاک رس که تراکم کمتری دارد و مقاومتی در محدوده ۲ تا ۴ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع دارد.

۴- زمین‌های متوسط: شامل خاک رس فشرده با رطوبت کم می‌باشد و مقاومت ۱/۵ تا کیلوگرم بر سانتیمتر مربع دارد و توصیه می‌شود حداکثر ساختمان ۴ طبقه در آن ساخته شود.

۵- زمین‌های ضعیف: شامل خاک رس با فشردگی متوسط و رطوبت نسبتاً زیاد که مقاومت ۰/۵ تا ۱/۵ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع دارد که به‌عنوان نمونه زمین‌های حاشیه دریا را می‌توان در نظر گرفت.

 

سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت دوم) : نقشه های ساختمانی، پی کنی و گودبرداری

آزمایش ژئوتکنیک CPT برای شناخت مقاومت زمین


در انتها قابل‌ذکر است که مباحث مربوط به پی‌کنی و ژئوتکنیک بسیار گسترده است که از حوصله این بحث خارج می‌باشد و خواننده جهت کسب اطلاعات بیشتر می‌تواند به کتب تخصصی مراجعه کند. برای مطالعه قسمت اول مجموعه مطالب آموزش ساختمان‌سازی می‌توانید به پیوند مقابل مراجعه کنید: سری مقالات آموزش کاربردی ساختمان سازی (قسمت اول) : انواع ساختمان از نظر سازه و باربری

 

 

       

در حال بارگذاری

نظرات کاربران

{{c.fullName}}


عضویت
مقایسه کن {{compareList.length.toString().toFaDigit()}}